"
Bilgiler Kemençeviler Yapımcılar İz bırakanlar Fotoğraflar Ses kayıtları
<< anasayfa >>

kaynaklar

Haldun Menemencioğlu

Fikret Karakaya

Cenap Başoğul

Dr.Nazmi Özalp

Şener Dinçer

Sercan Halili

Erhan Bayram-1

Erhan Bayram-2

Erhan Bayram-3

makale-sempozyum

İhsan Özgen ile Söyleşi

Veyis Yeğin

Veyis Yeğin-2

Nermin Kaygusuz

Cinuçen Tanrıkorur

Can Akkoç

Sercan Halili

KEMENÇE YAPIMI VE MALZEMELERİ

 

FAYDALANILAN KAYNAK : HALDUN MENEMENCİOĞLU - Kemençe hakkında etüt

  

Kemençe yapımında kullanılan malzemeyi dört ayrı grupta toplayabiliriz.

 

1-      Tekne için kullanılan ağaçlar

2-      Göğüs için kullanılan ağaçlar

3-      Süsleme için kullanılan malzeme

4-      Yay için kullanılan malzeme

 

1- Tekne

         Geçmişte üretilmiş ve günümüze kadar gelen Baron ve İzmitli imzası olan kemençeler; abanoz, karadut, ardıç, hint gülü ve pelesenk ağaçlarından meydana gelmiştir. Bunlardan daha sonraları yapılmış kemençeler de kelebek, maun ve ceviz gibi ağaçlar kullanılmıştır. Burada dikkat edilmesi gereken yer iki üstad Baron ve İzmitli'nin eserlerinde kelebek, ceviz ve maun gibi ağaçlara rastlanmamasıdır. Pelesenk ve abanoz gibi sert ağaçlardan yapılan kemençeler biraz daha ağır olduklarından dizde durma açısından daha uygun gibi görünüyor. Kemençe'nin ağırlığı nekadar çok ulursa dizdeki hakimiyetide o kadar rahat olur. Kemençe den çıkan sesten %35-40'lık bir pay teknenin ağacı ve kalınlığı ile alâkalıdır. Ayrıca dikenli ardıç ağacı ağırlığı ve rezonansa uygunluğu bakımından en önde gelmektedir. Daha sonra gelen yapımcılar bunlara günümüz yapımcılarıda dahil, kelebek ve ceviz ağaçları da kullanmışlar ama yukarıda ismi geçen ağacın verdiği performansı alamamışlardır. . .

2- Göğüs

 

           Kemençe'nin bu bölümünde sadece tek bir ağacı konuşabiliriz, o da tabiî ki servidir.

Geçmişteki büyük ustalar da göğüs yapımı sırasında da hep bu ağacı kullanmışlar ve başka ağaçları denememişler bile. Günümüz yapımcıları, bazı sazlar da ses seviyesini yükseltebilmek için kök nar, çam ve lâdin ağaçlarını kullanmışlardır fakat bütün bu denemeler servinin yerini tutamamıştır. Servi, mezarlık servisi ve saray servisi olmak üzere ikiye ayrılır. Göğüs için mezarlık servisi pek kullanılmaz. Sebebi; fazla yağlı ve sert oluşu bu işe pek uygun değildir. Bu saza uygun olan göğüs ağacı saray servisidir. Bu ağaç dağlarda ve bayırlarda yetişir. Bu servi, yağsız ve öncekinden daha yumuşaktır. Ama mezarlık servilerini kuru ve yumuşak bir hale getirmenin yolunu da Haldun Menemencioğlu bulmuştur. . .

3-Süsleme

           Kemençe sazında bu iş çok önemlidir. Çok özenle ve titizlikle gerçekleşen bu işin yapımın da sedef, abanoz, boynuz, bağ ve fildişi kullanılır. Eski birçok kemençe de bağ ile sedef veya fildişi, abanoz ile de fildişi veya sedef kullanarak yapılmış çok güzel motifler görebiliriz. Bunların yanı sıra özellikle Sedefkâr Vâsıf Bey'in eserleri günümüzde halen hayretle ve büyük zevkle izlenmektedir. . .

4-Yay

             Kemençe yayının kendine özgü bir sistemi ve şekli vardır. Boyu 55 ile 60 cm . arasında değişmekle beraber keman yayı gibi at kuyruğundan yapılmaktadır. Siyah ve beyaz renkli kıllar vardır ikiside kullanılmaktadır. Yayın tahta kısmı yılan ağacı, gül, pelesenk ve abanozdan yapılır. Fakat keman yaylarında da kullanılan femnanbuk ağacı kemençe yayları için uygundur. Kemençe yayının ağır ve özellikle kıllarının bol olması gerekmektedir. . .

17.10.2005 / Sercan Halili
 

   
kemenceviler@gmail.com